Badanie kompetencji uczniów

Zintegrowane narzędzia nauczania przedsiębiorczości


Wyniki badań

Realia współczesnego rynku pracy, warunki zatrudnienia, wymagania pracodawców wobec pracowników, wskazują na potrzebę rozwijania postaw przedsiębiorczych i związanych z nimi kompetencji, składających się na tę postawę.

Są to: komunikacja, współpraca, przedsiębiorczość, elastyczność, orientacja na klienta, efektywność, niezależność, rozwiązywanie problemów, planowanie i organizacja pracy, uczenie się przez całe życie, panowanie nad stresem.

Potwierdzają to kompleksowe badania rynku pracy, przeprowadzone w 2010 roku przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim, zrealizowane w ramach projektu Bilans Kapitału Ludzkiego (BKL). Badania prowadzone w ramach BKL wskazują na potrzebę wprowadzenia zmian w zakresie dopasowania do potrzeb pracodawców profili kształcenia oraz kompetencji nabywanych na poziomie ponadgimnazjalnym i wyższym.

Jak wykazały wyniki badań PARP, spośród pracodawców, którzy w czwartym kwartale 2010 roku szukali nowych pracowników, aż 75% miało kłopoty ze znalezieniem odpowiednich kandydatów. W 3/4 przypadków kłopot w zatrudnieniu odpowiednich kandydatów wynikał z niespełnienia przez nich określonych oczekiwań.

Zidentyfikowane braki kompetencyjne pracowników dotyczą przede wszystkim kompetencji zawodowych oraz tzw. kompetencji miękkich (indywidualnych, interpersonalnych).

Wśród niespecyficznych kompetencji wymaganych od poszukiwanych pracowników wskazywano najczęściej na kompetencje samoorganizacyjne, czyli organizację pracy własnej i przejawianie inicjatywy (rozplanowanie i terminowa realizacja działań w pracy, skuteczność w dążeniu do celu), które były ważne dla 42% pracodawców poszukujących pracowników.

Drugą grupą kompetencji najczęściej wymienianą przez pracodawców były kompetencje interpersonalne dotyczące kontaktów z ludźmi, zarówno ze współpracownikami, jak i z klientami. Wskazało na nie 38% pracodawców poszukujących pracowników.

Jednak dotychczasowy system edukacji, kładący nacisk na zdobywanie wiedzy i tradycyjny przekaz informacji, nie sprzyja rozwijaniu u młodzieży kompetencji, które okazują się niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w życiu zawodowym, prywatnymi i społecznym. Młodzież podczas edukacji szkolnej nie tylko nie rozwija tych kompetencji, ale często nie ma świadomości i wiedzy na temat swoich mocnych i słabych stron w tym obszarze, co utrudnia dobry wybór profilu kształcenia ponadgimnazjalnego, dalszej drogi edukacji, odpowiedniego zawodu, a później wejście na rynek pracy.

Wiąże się to z coraz większym problemem społecznym, jakim jest bezrobocie młodzieży. Młody człowiek kończący naukę i udający się po zasiłek do PUP, traci cel i sens życia. Potwierdzają to badania, m.in.: CBOS, 2009, „Aspiracje zawodowe Polaków”, IBN, 2007; „Młodzież na rynku pracy”, PARP, 2009; „Przedsiębiorczość akademicka. Raport z badania. Opisano w nich m.in. kierowanie się stereotypami przy wyborze szkoły, ścieżki kariery czy zawodu. Młody człowiek przeżywa wiele rozczarowań, podejmując niewłaściwy kierunek studiów, ubiegając się o pracę lub ją rozpoczynając. Okazuje się bowiem, że mimo gruntownego wykształcenia brakuje mu podstawowych umiejętności pomocnych w radzeniu sobie z nową rolą zawodową (pracownika, współpracownika).

Szansą na rozwiązanie tego problemu wydawało się wprowadzenie do sytemu edukacji przedmiotu podstawy przedsiębiorczości. Jednak, jak wskazują wyniki badań (poniżej), dotychczasowy sposób realizacji tego przedmiotu nie spełnia oczekiwań ani uczniów, ani nauczycieli przedsiębiorczości. Brakuje możliwości oceny, diagnozy swojego potencjału w zakresie przedsiębiorczości i aktywnych, atrakcyjnych dla ucznia metod, technik i narzędzi rozwijających kompetencje i postawy przedsiębiorcze. Stosowane dotychczas metody nauczania są nieskuteczne, w konsekwencji nie przyczyniają się do kształtowania i rozwoju postaw przedsiębiorczych. Negatywnie oceniana jest realizowania w Polsce metodyka przedmiotu podstawy przedsiębiorczości (źródło: CODN, 2005; skala badań: 1029 nauczycieli, 10 metodyków, 414 dyrektorów szkół, 1081 uczniów z całego kraju) oraz wywiad z nauczycielami 5 szkół ponadgimnazjalnych z Wielkopolski (3 technika, 1 szkoła zawodowa, 2 licea). Nisko oceniana jest ranga przedmiotu: dla 67% respondentów jest średnia i niska (zabiera on czas na realizację przedmiotów maturalnych, źródło: Konferencja „Być przedsiębiorczym”, 2010).

Proponowany zestaw narzędzi dydaktycznych (narzędzie do badania kompetencji z systemem szkoleń i zestawami materiałów szkoleniowych, dwie gry dydaktyczne oraz portal edukacyjny – platforma wymiany wiedzy i doświadczeń z dostępem do narzędzia) odpowiada na trzy kwestie: skuteczną i efektywną realizacją podstawy programowej przedmiotu podstawy przedsiębiorczości i nowego przedmiotu ekonomia w praktyce (diagnoza mocnych i słabych stron, rozwój kompetencji przedsiębiorczych wśród uczniów), atrakcyjną i użyteczną formę realizacji przedmiotu oraz wsparcie dla doradców zawodowych w szkołach. Łagodzi problemy spotykające ludzi młodych i absolwentów wchodzących na rynek pracy.

Portal edukacyjny współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego